مجله تانیا

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، «جشنواره سینمای گکرت» که مهم‌ترین رویداد سینمای مستند ایران محسوب می‌شود، آذرماه آینده ۲۰ ساله می‌شود. تاثیر این جشنواره بر روند تولید فیلم مستند، معرفی مستندسازان و شکل گیری گرایش های فیلمسازی در ایران، فراز و نشیب های دوران های مختلف را همراهی کرده است، اما همچنان مهم ترین رویداد سینمای مستند این سرزمین است.

ورود به دهه سوم؛ نیاز به تحول

بیست سال ورود به یک جشنواره تخصصی اتفاق مبارکی است اما سینمای مستند ایران در این دو دهه پوست خود را از دست داده است. فعالیت پلت فرم و دسترسی آسان به جشنواره های محلی و بین المللی و مکان های عمومی فیلم مستند، انحصارات دولتی را به چالش کشیده است. امروز سینما گکریت به عنوان یک جشنواره دولتی جدای از سایر امکانات باید محلی برای دیدن سینمای مستند ایران و شنیدن صداهای جدید باشد.

جلب اعتماد بخش مهمی از جامعه مستندسازان، تعامل با سینماگران فعال در این عرصه، ارزیابی ایده‌های نو و دور شدن از نام‌های تکراری در هیئت داوران و داوران، می‌تواند منجر به تحولی واقعی و نه «سطحی» در این جشنواره شود.

در سالی که جنگ تحمیلی رمضان اتفاق افتاد و جنگ دوازده روزه به آن بسیار نزدیک بود، توجه به سینمای راهبردی و مسائل ملی باید در اولویت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به عنوان برگزارکننده این رویداد باشد. اما «چگونه بگوییم»، «چگونه بگوییم» و «چه بگوییم» در این نوع کار مهم هستند. صرف نمایش این مستندها در «سینما گکرت» کمکی به مستندسازی بحران در ایران نمی کند.

عبور از بحران ها

جشنواره «سینماویگرایت» در 20 دوره گذشته شاهد مسائل اجتماعی مختلفی بود و موفق شد بر همه آنها فائق آید. رویدادهای سیاسی سال های 2008، 2018 و حتی حوادث 1401 این جشنواره را به پایان نرساند و تیم های برگزارکننده سعی کردند با وفاداری به استانداردهای حرفه ای به مسیر خود ادامه دهند.

امسال پس از حوادث دی ماه 1404 هجری قمری و دو جنگ سخت، شورای برگزاری جشنواره با مسائل جدیدی مواجه خواهد شد. مدیران جشنواره پیش از این در نشست های خبری توضیح داده بودند که این مستند تاریخی به دلیل موضوعات و اتفاقات التهابی تولید و به دبیرخانه ارسال نشده است. اما نمایش مستندهایی با نگاهی یک سویه به مسائل اجتماعی می تواند اهمیت و کارکرد «سینمای حقیقت» را تحت الشعاع قرار دهد.

مشکلات فضایی و ساختاری

جشنواره «سینما گکرت» نیز مانند سایر جشنواره های ایران با مشکل فضا مواجه است. دانشگاه های فانتزی بخش خصوصی به دلیل فضای خصوصی که دارند مکان مناسبی برای جشنواره چند رویدادی نیستند. پس از انصراف پردیس چارسو، نوزدهمین جلسه در پردیس ارزن برگزار شد و با توجه به تعداد سالن ها و فضاهای مناسب برک آوت، امکان برگزاری بیستمین جلسه نیز در این پردیس وجود دارد.

محمد حمیدی مقدم

آفت مدیران تکراری

در پنج سال گذشته، سینما گکریت تلاش کرده است شکاف بین صنعت فیلم مستند و تیم برگزارکننده را پر کند. اما همکاری این دو شخصیت با اینکه کار خوبی است اما ایراداتی دارد. ترکیب حضور در جشنواره های ایرانی بسیار قابل پیش بینی و تکراری است. نام های آشنای پشت پرده و جلوی دوربین سال هاست که در تمام جشنواره ها حضور دارند. سوال این است که آیا سینمای ایران دارای چهره های جوان و مستعد در عرصه فیلم مستند نیست؟ آیا 70 کارگردان هنوز باید برای این سینمای بحران زده تصمیم بگیرند؟

به نظر می رسد سینما گکریت می تواند پیشگام نوآوری و هوای تازه باشد و نباید فرصت معرفی چهره های جدید مستندسازان را از او گرفت.

منشی مجرب

در 20 سال گذشته محمد حمیدی مقدم، مهدی طباطبایی نژاد، شفیع آقا محمدیان و محمد آفریده کیوریتور «سینما گکرت» بوده اند. حمیدی مقدم از سیزدهمین دوره دبیری این رویداد را برعهده داشته و سعی کرده جشنواره را از نظر ساختار حرفه ای و قالب اجرایی چندین گام به جلو بردارد. او که بعضاً مورد انتقاد قرار گرفته است، با تقویت ارتباط جشنواره با انجمن تهیه کنندگان و کارگردانان، بر مشارکت آنها تاکید کرد. حمیدی مقدم با لغو هیئت انتخاب و استفاده از گروه مشاوران در چند دوره اخیر سعی کرد به داوری منطقی تری دست یابد.

با توجه به تمایل سازمان سینمایی برای جداسازی جشنواره‌ها از مراکز برگزارکننده دولتی، بیستمین نشست «سینما گکریت» ممکن است پایان مدیریت محمد حمیدی مقدم باشد. این دانشجوی سینما که در دهه 70 و 80 با ساخت و کارگردانی برنامه های تخصصی فیلم به شهرت رسید، در «سینما گکرت» کارنامه قابل قبولی دارد تا جایی که جامعه مستندسازان از حضور او در کرسی بیستمین دوره استقبال می کند.