مجله تانیا

تا مدت ها لاله زار و سینماهایش را به یاد نمی آوریم. سینمای لاله زار مرده است، اما وقتی خبر آتش‌سوزی سینما پخش می‌شود، در هوای سرد تهران که آسمانش آبی و به ظاهر تمیز است، به خیابان لاله‌زار می‌رویم تا آخرین روح سینمای ایران را ببینیم. سینمایی که در سال 1370 به دستور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دلیل خوردگی بیش از حد تعطیل شد اما همچنان عنوان آن «سینمای ایران» است.

داستان شرکت های برق و صاحبان فروشگاه ها متفاوت است. برخی می گویند کیسه خواب عامل آتش سوزی بوده است و عده ای نیز معتقدند که این آتش سوزی ناشی از وسایل برقی نزدیک سینما بوده است. البته آتش نشانان حاضر در محل از نامشخص بودن علت اصلی حادثه خبر می دهند.

برخی دیگر می گویند این سینما چندین بار دچار آتش سوزی شده است اما گویا این بار آتش سوزی گسترده بوده و سینما و ساختمان تقریباً مجاور آن آسیب جدی دیده است. فیلمی که در سال ۱۳۹۸ به حکم دیوان عدالت اداری به عنوان میراث فرهنگی معدوم شد.

در این زمینه بخوانید:

تصمیم برای تخریب سینمای «ایران» با تلاش‌های میراث/سینما صورت گرفت

ادیب زاده معاون وقت میراث فرهنگی در سال 1378 در گفت وگو با ایسنا، اظهار کرد: با ابلاغ رای دیوان عدالت اداری میراث فرهنگی مبنی بر دستور تخریب این سینما، کارشناسان این سازمان به دیوان عدالت اداری اعلام کردند که از نظر میراث فرهنگی نیز دارای ارزش بوده و می توان این رای را صادر کرد.

وی در عین حال با بیان اینکه برای جلوگیری از تخریب این سینما به عنوان یک فضای تاریخی به دنبال راهکارهایی است، قول داد که قصد دارند این سینما را حفظ کنند.

آن طور که این مدیر میراث در سال 1388 به ایسنا گفت، مالک این سینما در حدود سال 1386 درخواست تخریب و بازسازی سالن را کرد و مالک با پیگیری های وی حکم تخریب را از دیوان عدالت گرفت.

سینمای ایران از بین نرفته است، اما اکنون که آتش به آن نفوذ زیادی کرده است، طبق مشاهدات اسنا، واقعاً از بین رفته است.

اما امیدوارم وقتی مسئولان میراث فرهنگی به حفظ و ثبت اموال تاریخی اهمیت می دهند، به حفاظت از آنها هم اهمیت بدهند تا به مرور زمان از بین نرود.

در این زمینه بخوانید:

ثبت نام اضطراری «سینما ایران»؛ لاله ها بعد

وقتی از لاله زار و حفظ سینماهای آن صحبت می کنیم، خیلی ها می گویند لاله زار دیگر کارکرد گذشته خود را ندارد و در میان مغازه های پرشمار فروش لوازم برقی دیگر جایی برای سینما و مکانی فرهنگی نیست. آن طور که جبلی خسروآبادی، یکی از مدیران سابق میراث فرهنگی در سال 1395 به ایسنا گفته بود: اگر لاله زار را در شرایط فعلی در فهرست آثار ملی ثبت کنیم، بازگشت این خیابان به حالت قبلی تقریبا غیرممکن خواهد بود.

در این زمینه بخوانید:

چرا لاله زار را در سطح کشوری ثبت نام نمی کنیم؟

سالنامه سینمای ایران درباره تالارهای سینمای ایران که توسط عباس بهارلو گردآوری شده است، سینمای ایران را به عنوان دومین سینمای دائمی پایتخت معرفی کرد و در این باره گفت: دومین سینمای دائمی تهران به نام «ایران» در دوم اردیبهشت 1306 به جای کافه قنادی «اوگانف» (در محل فعلی سینمای اسکندر ایرانیان البرز) افتتاح شد. لوین و شریک زندگی اش رقیب اصلی علی وکیلی و گراند سینما بودند که سینما «ایران» را افتتاح کردند، «تاریخ بشریت» با دو سکانس و ده سکانس یکی از اولین فیلم هایی است که در سینمای ایران اکران می شود و به ازای خرید هر بلیت، یک فنجان چای به مشتریان داده می شد.

داود کاهردار، عکاس و پژوهشگر سالن های سینما که کتاب «سینمای تهران» را منتشر کرده است، به ایسنا گفت: سینمای ایران توسط یاکوبسون و الکساندر لوین در لالهزار ساخته شد. در واقع جاکوبسون پس از ملاقات با لوین، سینمای ایران را در محل فعلی سینما البرز ساخت و در 2 اردیبهشت 1306 افتتاح کرد. مدتی بعد، تئاتر دو پزشک را خریدند و در سال 1319 سالن سینمای ایران را در آن مکان ساختند و حتی نام «ایران» را از آن طرف خیابان به نام سالن سابق «البز» به سالن جدید «البز» ادامه دادند. سینمای ایران در آن زمان یکی از مجلل‌ترین، بزرگ‌ترین و برجسته‌ترین سالن‌های سینمای تهران به‌ویژه دهه‌های بیست و سی بود که پس از آن سینماهایی مانند رکس، کریستال و متروپل ساخته شدند.

یکی از خاطرات سینمای ایران حضور راج کاپور – بازیگر مشهور هندی – در این سینما در سال 1333 برای افتتاحیه فیلم “آقای 420” و اکران فیلم “طوفان در شهر ما” ساخته ساموئل خاچیکیان در سال 1333 است که باعث ازدحام شدید در مقابل این سینما شد.

یاکوبسن مالک اصلی در سال 1339 فوت کرد و در سال 1341 وارثان وی این سینما را به دو نفر دیگر به نام های مهدی حقو و اسحاق زنجانی فروختند. البته مشخص نیست هنوز هم صاحب این سینما هستند یا خیر.

ایسنا به دنبال جزئیات بیشتر درباره سرنوشت سینمای ایران از مسئولان مربوطه است.